البرادعي گفت ایران صلاح اتمی پنهانی ندارد
محمد البرادعي» رييس آژانس انرژي هستهاي سازمان ملل (IAEA) چندي پيش بار ديگر خواستار يك راهحل ديپلماتيك در زمينه مسئله هستهاي ايران شد و گفت: اين آژانس به مذاكرات خود با ايران ادامه خواهد داد. البرادعي در اينباره اظهار داشت: هيچ تسهيلات هستهاي غيرشفاهي در ايران وجود ندارد و اين كشور از اهداف صلحجويانه تخطي نكرده است. وي تصريح و تكرار كرد كه مذاكره با ايران براي امنيت خاورميانه اهميت دارد و اگر ايران به همكاري خود با آژانس ادامه دهد مذاكرات، نتايج مثبتي در پي خواهند داشت.
زندگي البرادعي
محمد البرادعي در هفدهم ژوئن سال 1942 در قاهره پايتخت مصر چشم به جهان گشود. پدرش وكيل بود و البرادعي زير نظر او در سال 1962 مدرك فارغالتحصيلي خود را در رشته حقوق از دانشگاه قاهره گرفت.
 |
او در سال 1964 به استخدام اداره سرويس ديپلماتيك مصر درآمد و براي ماموريتهاي مختلف به نيويورك و ژنو رفت. در همان زمان بود كه اولين تجارب خود را در زمينه كنترل سلاح اخذ نمود. البرادعي در زمان خدمت در نيويورك به دانشگاه حقوق آن شهر رفت و در سال 1974 دكتراي حقوق بينالملل گرفت.
پس از اخذ دكترا، معاون وزير امور خارجه مصر شد. در سال 1980 البرادعي از دولت مصر جدا شد و مستقيما در سازمان ملل مشغول به كار شد و اولين بار در سال 1984 وارد آژانس انرژي هستهاي سازمان ملل شد. يك سال بعد صدام حسين بازرسان سلاحهاي شيميايي را كه از مدتها پيش در عراق مشغول تحقيق و بررسي اوضاع بودند از اين كشور بيرون كرد. در آن زمان البرادعي متقاعد شده بود كه تمام برنامههاي توليد سلاحهاي شيميايي عراق نابود شده است ولي وضعيت سلاحهاي شيميايي ميكروبي همچنان نامشخص باقي مانده بود. پس از حمله يازده سپتامبر 2001 به نيويورك و واشنگتن، آمريكا اصرار كرد كه عراق سلاح شيميايي دارد. بازرسان سازمان ملل بار ديگر به اين كشور رفتند ولي از اين نوع سلاح در آنجا نديدند اما آمريكا همچنان به گفته خود اصرار ميورزيد و سرانجام به عراق حمله كرد.
البرادعي در اين باره يك ضربالمثل ذكر كرد. او گفت: «اگر يك اشتباه ثابت بشود خطرناك است ولي گاهي اوقات اگر ثابت شود كه كسي درست ميگفته است خطرناكتر ميشود.» گفته ميشود دولت، آمريكا مخالف انتصاب مجدد البرادعي در سمت خود بود. حتي يك بار «واشنگتن پست» در نشريه خود نوشت: تلفن منزل البرادعي توسط سازمان سيا شنود ميشود. البرادعي و آژانسش در سال 2005 بهخاطر تلاشهاي خود براي جلوگيري از استفاده انرژي هستهاي براي اهداف نظامي جايزه صلح نوبل را دريافت كرد.
محمد البرادعي هماكنون در سومين دوره متوالي رييس آژانس انرژي هستهاي سازمان ملل است. همسرش «آيدا الكاچف» معلم مهدكودك است. آنها دو فرزند به نامهاي «ليلا و مصطفي» دارند كه در لندن مشغول زندگي و كار هستند. دكتر البرادعي و همسرش در ژنو زندگي ميكنند. مصاحبه با اشپيگل
مصاحبه زير در تاريخ سوم سپتامبر 2007 از سوي نشريه اشپيگل با محمدالبرادعي درباره آخرين فرصت ايران براي متقاعد كردن دنيا، مشكلاتش با دولت آمريكا و نگرانيهاي البرادعي از توليد سلاحهاي هستهاي صورت گرفته است:
اشپيگل: آقاي البرادعي همه معتقدند ايران قصد توليد سلاح هستهاي را دارد ولي تهران منكر اين موضوع است. آيا به مرحلهاي رسيدهايم كه بتوانيم دقيقا به اين سوال اساسي جهان سياست پاسخ بگوييم؟
البرادعي: بله، چند ماه آينده براي خاورميانه بسيار حياتي است و معلوم ميشود كه ما به سمت جنگ و تحريم پيش ميرويم يا به راهحل صلحجويانهاي ميرسيم.
اشپيگل: نقش شما بسيار مهم و حساس است. گزارشهاي جديد شما درباره ايران ميتواند سبب بيشتر شدن تحريم عليه ايران شود.
البرادعي: اين دست ما نيست و كميته بينالمللي در اين مورد تصميم ميگيرد. ما فقط حقايق و تشخيصهايمان درباره اين موضوع را به آنها تحويل ميدهيم ولي نشانههاي اميدواركننده و مثبتي وجود دارد. ما براي اولين بار با ايرانيها درباره يك برنامه به توافق رسيدهايم و تا ماه نوامبر و حداكثر تا دسامبر درخواهيم يافت كه ايرانيها تا چه حد به تعهدات خود پايبند هستند.
اشپيگل: دولت آمريكا ميگويد ايران ميخواهد با حربه شفافسازي، توجه جهان را از ادامه تلاش براي توليد سلاحهاي هستهاي خود منحرف سازد، آيا شما هم با اين ادعا موافقيد؟
البرادعي: من با اين اتهامات آشنا هستم. اين حرفها كاملا دروغ هستند. امكان ندارد كشوري بتواند ما را فريب دهد. ما كودن نيستيم و طرف هيچكس را هم نميگيريم. البته گزارشهاي جديد نشان ميدهند ايران هم چندان به دستور سازمان ملل مبني بر توقف فوري غنيسازي اورانيوم توجه نميكند.
اشپيگل: نماينده شما كه با ايران مذاكره كرد از يك «پيشرفت غيرمنتظره» صحبت ميكند. آيا به نظر شما اين موضوع با در نظر گرفتن سابقه ايران خطرناك نيست؟
البرادعي: همه ما مشخصا يك هدف داريم و آن اينكه ايران سلاح هستهاي توليد نكند. تا به حال هم سلاح خطرناكي در اين كشور نديدهايم. فكر ميكنم وقت آن است كه اين افكار را درباره سابقه ايران از سر به در كنيم.
اشپيگل: از تهران چه انتظاري داريد؟
البرادعي: انتظار داريم اطلاعات كافي و كامل از طرحهاي نهايي و برنامه غنيسازي اورانيم خود را به ما بدهد. مهمترين عنصر در ارزيابي ما اين است كه آيا ايران با ما به طور كامل و عملي همكاري ميكند يا خير.
اشپيگل: مشخص شده است كه سانتريفوژهاي ايران كمتر از فرضيات كارشناسان بوده است. بعضيها ميگويند حتي كمتر از 3000 سانتريفوژ است كه حداقل ميزان براي ساخت يك بمباتمي در طول يك سال است آيا دانشمندان با مشكل مواجه شدهاند يا اين نشانه همكاري سياسي است؟
البرادعي: هر دو احتمال وجود دارد. احساس من اين است كه ايران به تقاضاهاي مكرر من جواب مثبت داده است.
اشپيگل: آيا هنوز هم سوالاتي هست كه پاسخي براي آن پيدا نشده باشد؟
البرادعي: نه، ما ميتوانيم موضوعات زيادي را دقيقا كنترل كنيم. نميخواهم به يقين بگويم ايران به تعهدات خود عمل ميكند، فقط نميخواهم فرصت را از دست بدهم. تحريمهاي سازمان ملل عليه تهران موقتا پابرجا هستند زيرا اعمال فشار ضروري است ولي بايد به فكر پاداش و انگيزه هم باشيم.
اشپيگل: فكر ميكنيد الان وقت آن است؟
البرادعي: پاداش، ايران را تشويق به همكاري بيشتر ميكند. اين نظر من است. اگر كسي به من مراجعه كند و بگويد ميخواهم با تو همكاري كنم من بايد پيشنهادش را در ارزيابي قرار بدهم تا مطمئن شوم جدي است. ما هم بايد تمام مدارك را بررسي كنيم و بتوانيم با هر كسي كه ميخواهيم صحبت نموده و تسهيلاتي را ايجاد كنيم. اين كار دو يا سه ماه به طول ميانجامد و در آن زمان بهتر ميتوانيم تصميم بگيريم.
اشپيگل: شما از يك مهلت صحبت ميكنيد در حالي كه دولت بوش وضعيت را جور ديگري ميبينيد. آنها ميگويند بايد فشار را بيشتر كنيم.
البرادعي: مراقب باشيد! اگر حرارت زير ديگ را زياد كنيم ممكن است منفجر شود و همهچيز به صورتمان بپاشد.
اشپيگل: دولت بوش از كشورهاي ديگر خواسته است معاملات خود با ايران را فسخ كنند. «گريگوري شولت» نماينده آمريكا در آژانس علنا اظهار داشته است كه دولت آمريكا خواستار تحريمهاي شديدتر است. به نظر شما روسيه و چين به تحريمهاي شديدتر راي ميدهند؟
البرادعي: ما در آژانس انرژي هستهاي اين تصميمات سياسي را نميگيريم.
اشپيگل: ولي شما معتقديد تحريم شديدتر نتيجه را خراب ميكند.
البرادعي: من منكر اين عقيده نيستم. براي هر كاري راهحل ها و برنامههاي خيلي زيادي ميتوان طرح كرد ولي اگر اصل اعتماد وجود نداشته باشد تمام تلاشها بيهوده است. تحريم به تنهايي راهحل دائمي نيست. چيزي كه ما براي خاورميانه ميخواهيم سلاحهاي بيشتر نيست بلكه ميل داريم فرصتهاي علمي و امنيت مردم بيشتر شود. ما هر روز بايد وضعيت وحشتناك مردم عراق را به خود يادآوري كنيم.
اشپيگل: ايران به حق خود مبني بر غنيسازي اورانيوم اصرار دارد و معتقد است تمام كشورها اين حق را دارند.
البرادعي: ترديدهايي بر ضد ايران وجود دارد و به همين خاطر من معتقدم ايران موقتا اين حق خود را از دست داده است و جامعه بينالملل بايد با اعتمادسازي اين حق را به او برگرداند. از طرف ديگر جهان غرب بايد بداند كه اگر فقط به فكر مقابله باشد عجيب نيست كه طرف مقابل نیز تلافي نمايد.
اشپيگل: برخي سياستمداران و مقامات ارشد نظامي اسرائيل و آمريكا بهطور جدي در فكر بمباران تسهيلات هستهاي ايران هستند. نيكلاس ساركوزي رييسجمهور فرانسه هم تهديد به بمباران اين مراكز كرده است. نظر شما درباره اقدام نظامي چيست؟
البرادعي: به هيچوجه. شايد با اين اقدام بخش بزرگي از تسهيلات هستهاي ايران نابود شود ولي چنين اقدامي طوفان وحشتناكي در منطقه ايجاد ميكند و مطمئنا موقيعت مقامات تهران قويتر ميشود به فكر توليد بمب هستهاي ميافتند و ديگر هيچ كنترلي روي برنامههاي آنها نخواهد بود. ميدانيد كه وقتي غرور يك كشور جريحهدار شود تمام جناحها چه چپي و چه راستي با هم متحد ميشوند تا برنامهاي براي دفاع از خود بريزند و به دنبال ساخت جدي سلاحهاي هستهاي ميروند. اين موضوع در مورد هر كشوري صادق است و ايران هم از اين قاعده مستثني نيست. اين دشمني بين جهان اسلام و جهان غرب بايد كنار گذاشته شود. ما به راه حلي خلاف اين موضوع نيازمنديم. يك مذاكره مبسوط كه تمام بازيگران بزرگ سياست در آن حاضر باشند. هم اروپاييها و هم آمريكا.
اشپيگل: مدتهاست همه به اين فكر افتادهاند كه القائده به دنبال سلاحهاي هستهاي است. فكر ميكنيد اين خطر واقعا وجود دارد كه تروريستها از سلاحهاي هستهاي استفاده كنند؟
البرادعي: اين نگراني بزرگ من است، يك سناريوي هولناك ولي من به سلاح هستهاي فكر نميكنم. هيچ سازمان تروريستياي دانش و پتانيسل دستيابي به چنين سلاحهايي را ندارد اما اگر يك بمب كوچك به اصطلاح آلوده كه حامل مواد راديو اكتيو باشد در يك شهر كوچك منفجر شود، ميتواند زندگي خيليها را بگيرد و تاثيرات وحشتناكي بر اقتصاد كشورهاي دنيا بگذارد. گاهي فكر ميكنم اين يك معجزه است كه تاكنون چنين اتفاقي نيفتاده است و دعا ميكنم اين اتفاق ادامه يابد.
اشپيگل: شما در موقعيت بغرنجي قرار داريد. وظيفه آژانس فقط اين نيست كه جلوي توليد سلاحهاي اتمي را بگيرد و نيروگاهها را بازرسي كند بلكه بايد استفاده انساني از انرژي هستهاي را هم اشاعه دهيد ولي نيروگاههاي اتمي خطرناك به نظر ميرسند و هيچ راهي براي ذخيرهسازي اتمي راديواكتيو وجود ندارد.
البرادعي: تمام تكنولوژيها خطر هم دارند. در نيروگاههاي مدرن اين خطر خيلي كم است. برخي كشورها از نظر رواني با نيروي هستهاي مشكل دارند...
اشپيگل: مثل آلمانيها كه خيلي در اين زمينه شكاك و بدبين هستند. دولت آلمان تصميم دارد به فعاليتهاي هستهاي خود خاتمه دهد. به نظر شما با وجود اتفاقاتي نظير زلزله اخير ژاپن كه به بزرگترين نيروگاه هستهاي دنيا صدمه زد، باز هم بايد كار روي اين انرژي ادامه يابد؟
البراعی: ما در حال بررسي وضعيت آن نيروگاه هستيم. رآكتور ژاپني آن نيروگاه به طور اتوماتيك در زمان زلزله خاموش شده بود ولي من نميتوانم براي تمام كشورها قانون صادر كنم. شما در آلمان ميتوانيد به اختيار خودتان اين كار را انجام دهيد. در كشورهاي ديگر به ويژه كشورهاي جهان سوم انرژي هستهاي براي پيشرفت و بقا ضروري است. مثلا هند را ببينيد. تنها راهي كه ميتوان با آن وضعيت اين كشور 300 ميليون نفري را كه مردم آن با روزي يك دلار زندگي خود را سر ميكنند ارتقا بخشيد، رشد سريع در اين انرژي است.
اشپيگل: شما دهسال است كه رياست اين آژانس را به عهده داريد، بعد از اين مدت كارتان سختتر شده است يا آسانتر؟
البرادعي: سختتر. ما تمام وقت خود را صرف تهديدات مهم ميكنيم. تهديداتي مثل شرايط غير انساني در زندگي ميلياردها نفر آدم، تغيير آب و هوا، و احتمال قتل عام هستهاي. در حال حاضر 27 هزار كلاهك هستهاي در دنيا وجود دارد. اگر ما طرز تفكرمان را تغيير ندهيم پيشبيني جان افكندي كه ميگفت در آينده 20 قدرت هستهاي در دنيا ايجاد خواهد شد، به زودي به حقيقت ميپيوندد و با هر قدرت جديد و هر اسلحه تازه خطر يك جنگ هستهاي از پيش طراحي شده يا ناگهاني بيشتر ميشود.
خارج از دستور
«هيچكس نمي خواهد باز هم با ديوانههاي جديدي» كه ميخواهند بگويند به ما اجازه بدهيد برويم و ايران را بمباران كنيم بحث كند» اين سخنان البرادعي درمصاحبه با بيبيسي در ماه مي 2007 مشت محكمي بر دهان كساني بود كه خواستار تهاجم نظامي به ايران هستند.
او در سال 2004 در مصاحبه با نيويورك تايمز درباره خطرات توليد سلاحهاي هستهاي گفت: ما بايد اين عقيده ناكارآمد را از بين ببريم كه برخي كشورها معتقدند از نظر اخلاقي قابل قبول نيست كه بعضي كشورها سلاحهاي كشتار جمعي داشته باشند ولي بعضي كشورهاي ديگر براي حفظ امنيت خود ميتوانند اين فعاليت را انجام دهند و خود به بالا بردن توان نظامي و برنامههاي هستهاي خود ادامه ميدهند.
او در همان مصاحبه عنوان كرد: «اگر دنيا رويه خود را تغيير ندهد، ما در خطر «خود نابودسازي» قرار ميگيريم.
البرادعي در قاهره اظهار داشت: يادتان ميآيد دركتابهايمان نوشته بود «همهچيزهايي را كه بايد ياد بگيريم در مهدكودك يادگرفتهايم»؟ به نظر من اين گفته كاملا درست است. هر وقت روشي را به كار گرفته و موفق شدهام متوجه شدهام كه اين همان روشي است كه همسرم آيدا در برابر بچههاي سهساله بهكار ميگيرد و موفق ميشود. ما انسانها در پنجاه سالگي درست شبيه به سه سالگيمان هستيم.